Bezławki i tajemnice zamkowego wzgórza

Mimo późnego listopada pogoda na wyprawę była wspaniała. Zielone pola i łąki oraz błękitne niebo z obłokami sprawiały wrażenie wiosny.




Jazda wąskimi szosami pogranicza warmińsko-mazurskiego należy do wielkich przyjemności. Mijane jeziora, wzgórza, krzyżackie zamki, strzeliste wieże kościelne wywołują nieustający zachwyt.


A jak do tego dodać magię miejsc z wielowiekową historią, tworzy się aura, którą trudno doświadczyć w innych regionach Polski.


Zamek zbudowano na „surowym korzeniu” około 1377 roku, na co wskazuje badanie dendrochronologiczne. Po roku 1377 wzniesiono mury głównego domu zamkowego o wymiarach 25 x 12 metrów z drewnianymi schodami od strony południowej i wykuszem ustępowym od zachodu. Wnętrze podzielono na 5 poziomów użytkowych, a całość przykryto dwuspadowym dachem ze schodkowymi szczytami od wschodu i zachodu. W okresie późniejszym zbudowano obwód murów z otwartymi od wewnątrz basztami. Ostatnim etapem była budowa murowanej klatki schodowej przy elewacji południowej. W roku 1402 większość prac budowlanych przypuszczalnie była zakończona. [źródło]


Zamek zamieniono na kościół w 1513 roku. Z czasem wokół kościoła założono cmentarz. Wiodła do niego furta z zachowaną częściowo do dzisiaj inskrypcją w języku niemieckim z fragmenetem pierwszego listu św. Pawła do Tesaloniczan.  [źródło]
Nie chcemy, bracia, waszego trwania w niewiedzy co do tych, którzy umierają, abyście się nie smucili jak wszyscy ci, którzy nie mają nadziei.


Po sekularyzacji państwa zakonnego w Prusach zamek przestał mieć jakiekolwiek znaczenie militarne. Zbiegło się to ze zniszczeniem istniejącego we wsi od czasów krzyżackich kościoła parafialnego. Pomiędzy rokiem 1525 a 1583 zamek zaczął pełnić funkcję kościoła ewangelickiego. Zlikwidowano w tedy podziały wnętrza na pierwszej kondygnacji i w przyziemiu, wykuto nowe otwory okienne i wykonano portal od strony zachodniej. Zbudowano zakrystię od strony wschodniej i wykonano nową bramę na dziedziniec/cmentarz w kurtynie wschodniej. W latach 1726 – 1730 zbudowano wieżę zachodnią (dzwonnicę). [źródło]






W latach 1726-1730 do istniejącej bryły kościoła a dokładniej o jego zachodniej ściany dobudowano masywną wieżę, a niedługo potem do wschodniej ściany - zakrystię, a do południowej - kruchtę. Jeszcze w 1884 roku dokonano kolejnej przebudowy. Przez pewien czas mieścił się tu kościół ewangelicki, obecnie - katolicki. [źródło]




Z Bezławkami związana jest legenda o świętym Graalu.
Święty Graal, był przez pewien czas ukryty w kościele w Bezławkach (dawnym zamku). Graal (inaczej święty Graal, Sangreal) to legendarny kielich (lub misa). Józef z Arymatei miał zebrać do Graala krew z przebitego boku Chrystusa spływającą po lancy włóczni. Św. Graal był poszukiwany przez rycerzy króla Artura, w szczególności przez Lancelota, Parsifala z Walii i Galahada.
Historia obecności Graala w Polsce zaczyna się w Anglii, skąd święty Graal miał trafić na Litwę. Po bitwie pod Hastings dzieci króla Harolda Godwinsona musiały uciec z Anglii. Udały się przez Litwę i Kijów do Bizancjum. Dwóch synów króla Harolda pozostało na Litwie.
Świdrygiełło - młodszy brat Jagiełły (pochodzącego wg podań od starszego syna Harolda) podarował obraz oraz kielich dla kościoła w Bezławkach.
W czasie ostatniej wojny polsko-krzyżackiej, gdy latem 1520 oddziały tatarskie nadeszły pod Bezławki, kielich miał zostać zamurowany w ścianie kościoła. Święty Graal po raz kolejny zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach; w miejscu jego ukrycia pozostał tylko wybity otwór w ściane, wysoko w miejscu zamurowanego okna. [źródło]



Wspominając powyższą legendę, warto przejść się po cmentarzu, malowniczo rozłożonym na zamkowym wzgórzu.


Cmentarz założono w XVI wieku podczas przebudowy straźnicy krzyżackiej na kościół. Początkowo obejmował tylko teren dawnego dziedzińca wewnątrz murów obwodowych zamku. Powiększenia cmentarza dokonano w drugiej połowie XIX wieku, prawdopodobnie w latach 1883-1884. Od roku 2017 lokalne stowarzyszenia porządkują i oczyszczają teren cmentarza. Odnawiane i ponownie ustawiane są zachowane nagrobki. Odzyskano również fragmenty oryginalnego metalowego płotu okalającego kiedyś zewnętrzną część nekropolii. [źródło]














Na koniec trochę wiosny jesienią z zamkowo-kościelnego wzgórza w Bezławkach.



Polecam:
Architektura zamku w Bezławkach;
Bezławki;
Bezławki. Krzyżacka strażnica, która stała się kościołem;Cmentarz w Bezławkach,
Cmentarzysko w Bezławkach.

Adnotacja:
  • zamek krzyżacki/kościół pw. św. Jana Chrzciciela; 
  • lokalizacja: Bezławki, powiat kętrzyński, województwo warmińsko-mazurskie.

Młyn w Turtulu

Turtul jest przysiółkiem wsi Malesowizna, położonym w dolinie Czarnej Hańczy. Jest to, po czasach jaćwieskich, jedno z najstarszych miejsc osadniczych na Suwalszczyźnie. 




Od XVII wieku pracował tu młyn wodny, będący jedną z pierwszych tego typu budowli między jeziorem Hańcza a Wigrami. Ze źródła pisanego z 1645 roku dowiadujemy się, że nazwa tego młyna pochodzi od nazwiska młynarza (turtuolis – lit.bogacz, człowiek majętny). Oglądane ruiny, podobnie jak stojący obok dom młynarza, pochodzą z lat 30. XX wieku. Młyn funkcjonował jeszcze w latach 60. [źródło]










Niedaleko ruin młyna znajduje się siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego z ośrodkiem turystyczno-edukacyjnym.




CDN
Adnotacja:
  • ruiny młyna oraz siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego
  • lokalizacja: Turtul, Suwalski Park Krajobrazowy, powiat suwalski, województwo podlaskie.

Rezerwat Rutka

Rezerwat przyrody „Rutka”, obejmujący swym zasięgiem obszar 49,06 ha, utworzony został w 2001 roku. Głazowisko, będące głównym celem ochrony, stanowi unikatowy przykład tzw. bruku lodowcowego. Nagromadzony materiał skalny przywędrował tu wraz z masą gliny zwałowej ze Skandynawii około 12 tysięcy lat temu, w okresie zlodowacenia północnopolskiego.




Głazy w Rutce (głównie granity i gnejsy), w przeciwieństwie do innych głazowisk, występują na powierzchni gruntu, dzięki czemu widoczne są niemal w całości. Poza naturalnymi procesami erozyjnymi przyczyniła się do tego również działalność człowieka. [źródło, fotografie]




Rezerwat obejmuje unikatowe w skali kraju głazowisko, fragment krawędzi zagłębienia Szeszupy oraz jeziorko Linówek. Z platformy widokowej na krawędzi skarpy rozpościerają się rozległe panoramy na południową część Suwalskiego Parku Krajobrazowego. [źródło, mapa]


Do platformy widokowej nie dotarłam, ale krajobrazy przydrożne wynagrodziły mi to sowicie.


CDN

Adnotacja:
  • Rezerwat przyrody "Rutka"; 
  • lokalizacja: Rutka/Szeszupka, Suwalski Park Krajobrazowy, powiat suwalski, województwo podlaskie.

Góra Zamkowa

Góra Zamkowa jest jednym z najciekawszych zabytków budownictwa obronnego oraz najważniejszym stanowiskiem archeologicznym na Suwalszczyźnie. [źródło]






Góra Zamkowa jest uważana za jeden z piękniejszych punktów widokowych Suwalszczyzny. Z wysokości 228.1 m n.p.m. rozciąga się przepiękny widok na 4 jeziora: Szurpiły, Kluczysko, Jeglówek, Jeglóweczek, jednak aby trafić na Górę Zamkową trzeba się nieco wysilić. [źródło]





Na początku przyjemnie schodzimy w dół, aż nad pierwsze jeziorko. Bardzo ciche, urokliwe, aż zazdroszczę pobliskim mieszkańcom. Można tutaj chwilę odpocząć, zrobić krótki piknik, są tutaj ku temu świetne warunki. Idąc dalej wyznaczoną trasą zaczynamy podejście pod górkę, od razu bardzo strome. Po wejściu na pierwszą polankę czeka na nas tablica informacyjna z opisem historii tego miejsca. Dowiadujemy się z niej wielu ciekawych faktów, między innymi takich, że kiedyś na górze składano ofiary z ludzi. [źródło]






Z Górą Zamkową związane są liczne legendy. Według jednej z nich na górze do dzisiaj odnaleźć można „ślady trzech bram zamkowych, lochy podziemne i pozostałości warowni”. Krążą również pogłoski dotyczące znajdowania przez okolicznych rolników kości ludzkich, grotów strzał oraz łańcuchów. W okolicy pobliskich wsi Wodziłki i Szurpiły ktoś miał odnaleźć uzbrojenie krzyżackie oraz „znaczną ilość pieniędzy”. [źródło]



Według innej legendy (...) Góra Zamkowa została usypana przez ludzi, a dawno temu stał na niej zamek książąt litewskich do obrony z krzyżakami. Wewnątrz góry były lochy. Wokół góry miała być siedziba duchów i złych czarów. Ponoć nazwa jeziora Kluczysko pochodzi od utopionego klucza pobliskiego zamku. Znaleziskami po tamtych czasach są znalezione groty strzał. W okresie średniowiecza mieściło się tu grodzisko Jaćwingów, w skład którego wchodziły jeszcze osady z jeziorami, Góra Cmentarna, Góra Kościelna, Wyspa Pustelnia na Jeziorze Szurpiły oraz wyspy na jeziorze Jeglówek. [źródło]






Na Górę Zamkową nie jest trudno wejść. Można odpocząć po drodze, choćby na brzegu jeziora. Warto jest też zatrzymać się chwilę przy tablicach opisujących historię miejsca. Na trasie spotkać można zaciekawione obecnością człowieka zwierzęta.



Adnotacja:
  • Góra Zamkowa; 
  • lokalizacja: Szurpiły, Suwalski Park Krajobrazowy, powiat suwalski, województwo podlaskie.